هزینه های دادرسی از منظر فقه و حقوق موضوعه

زینه دادرسی به معنای هزینه برگ هایی که به دادگاه داده می شود و همچنین هزینه قرار و احکام می باشد. و نیز هر؛ هزینه ای که مستیقما مربوط به دادرسی بوده وبرای اثبات دعوی یا دفاع لازم بوده باشد؛ از قبیل حق الزحمه کارشناس و هزینه تحقیقات محلی و غیره می باشد.هزینه دادرسی به عنوان یک اصل در حقوق کشور ما پذیرفته شده است و طرح دنبال کردن دعوا در هر مرحله ای از مراحل دادرسی منوط به پرداخت هزینه دادرسی می باشد که اصولاً دولت ها به کمک دستگاه تقنینی تلاش مینمایند تا از این طریق مبالغی را به عنوان درآمد دریافت نمایند و بدین جهت مقررات وقوانینی در زمینه هزینه های دادرسی در دادگستری تدوین یافته است.با توجه به موارد فوق تعیین هزینه های دادرسی تابع شرایط و مقرراتی است که قانون گذار با توجه به موارد مختلف آن را تعیین می نماید. فقهاء؛ حکومت و بیت المال را بدون هرگونه چشم داشتی موظف به ارائه خدماتی که مناسب به حال مصالح مسلمین است، دانسته اند.از سوی دیگر آنان بر این نکته اجماع کرده اند که قضاوت از مصالح مسلمین و بلکه از اعظم و اهّم آن است و انتظام جامعه اسلامی بر مبنای آن نهاده شده است. بر این پایه، آنان اداء این وظیفه را واجب کفایی بر شمرده اند که تبعاً در برخی از موارد به واجب عینی تبدیل می شود. چون قضاوت از مصالح جامعه اسلامی و واجبی کفایی است ــ که ممکن است به واجب عینی بدل شودــ لذا تبرعی وبدون مزد است و نمی‌توان در قبال انجام این واجب، مالی را از دو طرف دعوی یا یکی از آنان، یا از شخص ثالث یا دیگری و مانند اینها دریافت کرد. فقهاء در تبرعی و مجانی بودن قضاوت و عدم تحمیل هزینه بر دو طرف دعوی تردیدی به خود راه نداده اند، ولیکن با توجه به این که قضاوت از مصالح امور مسلمین است و به ناچار عده ای باید متکفل این امر شوند.در این پایان نامه تلاش شده است به جنبه های فقهی و حقوقی این موضوع پرداخته شود.کلید واژه: هزینه دادرسی، مبنای حقوقی، مشروعیت.
واژه های کلیدی: هزینه دادرسی، مبنای حقوقی، مشروعیت.