مبانی و الزامات انتخابات در فقه سیاسی شیعه

انتخابات یکی از مهم‌ترین نمودهای مشارکت سیاسی است که امروزه بسیار گسترده شده است. اهمیت این پدیده‌ی سیاسی و گسترده بودن آن پرداختن به آن از منظر اندیشه اسلام را با اهمیت می‌نماید. مبتلا به بودن و نیاز روزمره حکومت اسلامی به این پدیده‌ی سیاسی بررسی ابعاد این مفهوم و پدیده را از منظر اسلامی ضروری کرده است. تجویزی بودن فقه و عدم اکتفا به کلیات، رهیافت مناسبی را برای بررسی مفاهیم و پدیده‌های سیاسی ایجاد کرده است. پرداخت فقهی تنها به مسائل انتخابات، نمی‌تواند تحقیق جامعی باشد. زیرا انتخابات چون بسیاری دیگر از مفاهیم سیاسی، متاثر از مبانی‌ای است. بررسی آن مبانی و ارتباط آنان با مسائل انتخابات، تبیین دقیقی از این مفهوم را میسر خواهد کرد. بر همین اساس در رساله حاضر به دنبال نسبت سنجی مبانی و الزامات انتخابات که همانا احکام مسائل انتخابات است هستیم. به این منظور روش تلفیقی مورد استفاده قرار گرفت. در مرحله موضوع شناسی از روش تحلیل موضوع، در مرحله گردآوری اطلاعات از روش کتابخانه‌ای-اسنادی و در مرحله آخر یعنی تفسیر و استنباط از داده‌ها، از تلفیق دو روش هرمنوتیک و اجتهاد استفاده شد. به منظور پاسخ گفتن به سوال اصلی، ابتدا مبانی انتخابات مورد بررسی قرار گرفت. اهمیت جایگاه «مبانی مشروعیت حکومت اسلامی» و اثر آن بر مقوله مشارکت سیاسی و سپس انتخابات سبب شد تا این بخش در فصلی جداگانه مورد مداقه قرار گیرد. سپس با استخراج مسائل انتخابات و پالایش آنان، اقدام به فهم احکام و الزامات آنان شد. به این منظور با طی سه گام، مسائل انتخابات احصاء و دسته‌بندی شد. این مسائل عبارت بودند از «حق انتخاب شدن»، «اعلام نامزدی»، «صلاحیت داوطلبان»، «رای‌دهی»، «بایسته‌های تبلیغات»، «مسائل مالی انتخابات»و «نظارت». در انتها نیز ارتباط میان مبانی و مسائل انتخابات بیان شد و نشان داده شد که تفاوت در مبانی چه تفاوتی در الزامات ایجاد می‌کند.
واژه های کلیدی: فقه سیاسی، انتخابات، مشارکت سیاسی، اندیشه سیاسی اسلام، حق رای، حق انتخاب شدن، تبلیغات انتخابات