ماهیت و احکام حریم خصوصی در فضای مجازی در فقه و حقوق موضوعه

حریم خصوصی محدوده معقولی است که فرد انتظار دارد از دسترس دیگری مصون بماند. این دیگری می‌تواند هم دولت باشد و هم سایر اشخاص حقیقی و حقوقی، لذا حریم خصوصی در فضای مجازی نیز تعریفی مشابه دارد؛ اما این فضا باعث شده تهدیدها و فرصت‌های جدیدی در حریم خصوصی افراد ایجادشده و حریم خصوصی در فضای مجازی با سؤالات، ابهامات و چالش‌هایی مواجه شده است. حریم خصوصی با استقلال و آزادی انسان‌ها و حق تعیین سرنوشت افراد ارتباط دارد زیرا فضای لازم برای رشد و تکامل شخصی افراد را فراهم ساخته و از ابزار شدن انسان‌ها جلوگیری می‌کند. لزوم حمایت از حریم خصوصی و عدم مداخله در امور خصوصی دیگران یکی از آموزه‌های مهم اسلام هم است. هدف از پژوهش حاضر بیان ماهیت و احکام حریم خصوصی در فضای مجازی در فقه و حقوق موضوعه است. روش تحقیق از نوع توصیفی و تحلیلی است. نتایج پژوهش این موضوع را نشان می دهد که مهمترین مبانی حفظ حریم خصوصی روایاتی است که در حمایت از حریم خلوت بیان شده است؛ ضمن اینکه ادله نقلی پیرامون ممنوعیت سوء ظن و ممنوعیت تجسس نیز از دیگر مبانی می باشد. همچنین از مجموع مطالبی که در این پژوهش بیان گردید اینگونه به دست می آید جرم تجاموز به حریم خصوصی در این حریم مصادیق بسیاری دارد که حتی برخی از این مصادیق با موضوع امنیت کشور مرتبط است. با این حال از مهمترین مصادیقی که در این پژوهش به آن اشاره گردید می توان به انتشار تصاویر و وقایع خصوصی افراد که از این فضا به دست آمده است، جرم علیه محرمانگی دادها، انتشار و افشای اطلاعات نادرست و انتساب آنها به یک شخص مانند نشر اکاذیب و افترا اشاره کرد. در نهایت نتایج تحقیق حاکی از آن است حفظ حریم خصوصی به عنوان یکی از اساسی‌ترین حقوق افراد هر جامعه باید مورد احترام همه اقشار قرار گیرد. با توجه به اینکه امروزه تجاوز به حریم خصوصی افراد با کمی تلاش از سوی افراد مختلف امکان‌پذیر است، ایجاد راهکاری‌های پیشگیرانه در این‌گونه جرائم از سوی ارگان‌های دولتی امری الزامی به نظر می‌رسد.
واژه های کلیدی: حریم خصوصی، فضای مجازی، قانون.