خلاها و چالشهای فقهی و حقوقی قانون نحوه اهدای جنین در پرتو تحلیل رویه قضایی ایران

با پیشرفت علم پزشکی درمان بسیاری از بیماری‌های لاعلاج از جمله ناباروری فراهم شده‌است و موجب امیدواری زوجین برای حل مشکل ناباروری گردیده‌است و فرصت داشتن فرزند را به آنان اعطا‌نموده-است. اما استفاده از این شیوه‌ها موجب ایجاد چالش‌های حقوقی، فقهی، اخلاقی، مذهبی و… شد که قانونگذار را مجبور به تصویب قانون نحوه اهدای جنین به زوجین نابارور در سال 1382 در جهت حل این مشکلات نمود اما به دلیل سکوت قانونگذار در بسیاری از موارد، قضات با استناد به اصل 167 قانون اساسی برای اتخاذ تصمیم مقتضی موظف به مراجعه به فقها و منابع فقهی شدند اما در این امر نیز باتوجه به استنباط قضات گاهی احکام متفاوتی صادر می‌شود که در نتیجه با ارجاع به دیوان عالی کشور منجر به ایجاد رأی وحدت رویه می‌گردد و دراین پژوهش نیز به بررسی خلأها و چالش های قانون نحوه اهدای جنین و تحلیل آنها با توجه به رویه قضایی پرداخته‌شده‌است. این پژوهش به روش توصیفی _ تحلیلی انجام گردیده‌است؛در نتیجه با بررسی رویه‌ها بدین نتیجه‌رسیدیم که غالب رویه-های موجود منطبق بر قانون مذکور و منابع فقهی هستند اما در مواردی نیز رویه‌ای یافت نشد همچنین در مسائلی چون تقابل حق حضانت زوجین دریافت‌کننده و حق استرداد زوجین اهداکننده پس از اثبات نسب که قانون سکوت نموده‌است و نظر فقها بر اعطای حق استرداد به زوجین اهداکننده به دلیل انتساب طفل به آنها می‌باشد اما با توجه به بررسی‌های انجام شده اصل رعایت مصلحت طفل برای تصمیم گیری در این خصوص حائز اهمیت می‌باشد و بر عسر و حرج زوجین نیز ارجحیت دارد و در ارث‌بری زوجین دریافت‌کننده از یکدیگر پس از فوت هریک از آنها نیز این امر با تکیه بر فرزنددار بودن آنان انجام می‌گیرد.بنابراین این قانون نیازمند بازبینی مجدد قانونگذار و تصویب قانونی درجهت تکمیل قانون نحوه‌اهدای‌جنین به زوجین نابارور و بیان صریح نظرات خود به ویژه در مسئله نسب و آثار مترتب برآن و همچنین بیان نظر خود در خصوص سایر روش‌های کمک پزشکی ناباروری و در نتیجه خروج از تفاسیر متفاوت و همچنین ایجاد ضمانت اجراهایی برای زوجین دریافت‌کننده جنین و همچنین اهداکنندگان جنین در جهت تأمین مصالح طفل ضروری و پیشگیرانه می‌باشد.
واژه های کلیدی: اهدای جنین، زوجین نابارور، باروری مصنوعی، نسب، توارث و رویه قضایی.