خرید و فروش در فضای متاورس و آثار آن در فقه اسلامی

متاورس جدیدترین پدیده نوظهور فضای مجازی، به معنای دنیای ماورای دنیای حقیقی یا فرا جهان است که تلفیقی از جهان مادی و مجازی است.این فضا که در سال 2021 همزمان با اوج بیماری کرونا، توسط شرکت فیس بوک به دنیا معرفی شد و و روزبه‌روز در حال گسترش می باشد، با آثار نوینی همچون تحولات آموزشی، گردشگری، سلامت و روان، سرگرمی،کسب وکار و سرمایه گذاری روبرو است؛ ازجمله فرصت ها و کاربرد های این دنیای مجازی، خرید فروش اموال مجازی همچون املاک دیجیتال، تابلوهای دیجیتال و دیگر دارایی‌های دیجیتال که در دنیای فناوری و تکنولوژی وجود دارد، می باشد که آثار فقهی و حقوقی درپی دارد. فقها و حقوقدانان درباره امکان انطباق شروط بیع شرعی بر این خریدوفروش‌ها و چگونگی آن و نیز درباره وضعیت حاکم بر متعاملین و عوضین؛ و امکان اجرای خیارات در آن و شروط آن اختلاف دارند. هدف از پژوهش حاضر که با روش توصیفی و تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای صورت گرفته، آن است که چگونگی انطباق شروط بیع،متعاقدین،عوضین و خیارات رایج در آن بر انواع خریدوفروش‌های حال حاضر در متاورس موردبررسی قرار گیرد. نتایج حاصل از پژوهش پیش رو حاکی از آن است که شروط و ادله اولیه بیع شامل خریدوفروش‌های متاورس می‌شود، لکن برخی قواعد که با حکم اولیه در تعارض هستند، بر آن ها حاکم می‌شوند؛ و شرایط متعاقدین به‌طور کامل حتی با امنیت بیشتر قابل انطباق بر متعاملین در متاورس است؛ شرایط عوضین در صورت توسعه مفهوم مال و قبول مالیت اموال دیجیتال قابل انطباق است؛ و خیارات با شروطی که دارند همچون خیار مجلس، شرط، اشتراط، تدلیس و غبن قابل جریان در این معاملات است و خیار رؤیت و عیب به جهت هوشمندی و در نظر گرفتن شرایط مورد غرض خیار در خود قرارداد نیازی به جریان سازی ندارند.
واژه های کلیدی: خرید وفرو ش، متاور س، فقه اسلامی، تجارت الکترونیک، قرارداد هوشمند.