تعهدات دولت در حمایت از مالکیت خصوصی در نظامهای مردم سالار و نظام حقوقی ایران

یکی از مهم‌ترین حقوق انسان که از دیرباز بشر به آن توجه کرده، حق مالکیت است. از آن زمان که انسان اطرافش را شناخت، برای خویش حریمی مشخص کرد تا دیگران بدان تعدی نکنند. همین حق یا سلطه به اشیای متعلق به وی نیز تسری یافت. لذا در این تحقیق با روش تحلیلی – توصیفی به بررسی حمایت از مالکیت خصوصی در نظام‌های مردم سالار و حقوق ایران پرداخته شده است. به طور یقین در حقوق موضوعه نیز نخستین تجلی تضمین و حمایت از حق مالکیت را می‌توان در قوانین اساسی کشورها یافت. این قوانین اساسی هستند که راه را برای تضمین مؤثر حق مالکیت شهروندان در قوانین عادی و مقررات اجرایی می‌گشایند. از این منظر، حق مالکیت را به درستی می‌توان طلایه دار دیگر حقوق بنیادی به شمار آورد. البته، کلیت مقررات قانون اساسی، به منزله وصف ذاتی این سند بنیادی، در مورد تضمین حق مالکیت نیز صدق می‌کند به بیان دیگر، تضمین حق مالکیت در صیانت از قانون اساسی و در زمینه متون قانونی گوناگون، راهکاری برای حمایت از این حق در عرصه عملی فراهم می‌کند. در این میان، اعمال نظارت شرعی در کنار صیانت از قانون اساسی به وسیله شورای نگهبان موقعیتی جالب توجه برای حمایت از مالکیت ایجاد کرده است تا این شورا با تمسک به قواعد شرعی متضمن این نهاد تضمین‌های موجود در قانون اساسی را نیز تقویت نماید و از این روی شاهد حمایت روزافزون از حق مالکیت در نظریه‌های شورای نگهبان باشیم. در کشورهای مردم سالار نیز در زمینه تضمین و حمایت از حق مالکیت، راهکارهای بدیعی را در تفسیر هنجارهای قانون اساسی و استفاده از سازوکارهای گوناگون به کار گرفته است که آشنایی با آن‌ها می‌تواند در ارتقا و جهت دهی به حمایت از این حق به کار آید. البته حق مالکیت خصوصی در حقوق ایران و کشورهای مردم سالار تا آنجا که با حقوق عامه در تعارض نباشد مورد حمایت قانونگذار خواهد بود. لذا اجرای حقوق عامه باعث می‌شود تا مالکیت خصوصی با خدشه روبرو شود.
واژه های کلیدی: مالکیت خصوصی، حمایت، کشورهای مردم سالار، حقوق ایران.