بازخوانی اصول و قواعد فقهی حاکم بر مناسبات و روابط بین الملل

امروزه با توجه به گسترش ابعاد روابط بین کشورها اعم از روابط سیاسی ، تجار ی، فرهنگی و غیره ، علم روابط بین الملل از جایگاه ویژه‌ای برخوردار بوده و به یکی از ملزومات مورد نیاز همه کشورها و دولت‌ها تبدیل گشته است. استفاده از این علم در عرصه‌های مختلف سیاسی ، تجاری و فرهنگی می‌تواند مزایا و امتیازات چشم‌گیری برای کشورها و دولت‌ها به ارمغان آورد و حتی در تعیین آینده و سرنوشت کشورها و دولت‌ها تاثیر گذارد، از آن‌جایی که هر کشوری سعی می‌کند با داشتن اصولی متناسب با کشور خود وارد مناسبات روابط بین‌الملل شود، در کشورهای اسلامی نیز، آموزه‌های دینی و قواعد فقهی وجود دارد که تاثیر زیادی بر روابط خارجی دارد از این رو شناسایی قواعد فقهی متعدد برای داشتن روابط بین‌المللی مناسب‌تر ضروری است؛ به همین جهت پژوهش حاضر با هدف بازبینی قواعد فقهی روابط بین‌الملل صورت گرفته است. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی می‌باشد و گردآوری اطلاعات با استفاده از منابع کتاب‌خانه صورت گرفته است. پژوهش در چهار فصل تدوین گشته است، در فصل اول به طرح مقدمات و کلیات اختصاص یافته است. در فصل دوم، به تاریخچه و مبانی نظری پژوهش پرداخته شده است. در فصل سوم به اصول فقهی و در فصل چهارم قواعد فقهی حاکم بر روابط بین‌الملل مورد بررسی قرار گرفته است. نتیجه تحقیق نشان داده است که روابط با سایر کشورها از صدر اسلام مورد توجه بوده است و فقها نیز اصولی مانند: (عزت، حکمت، مصلحت، حفظ نظام، تألیف قلوب) و قواعدی مثل: (نفی سبیل، تقیه، وفای به عهد، حمایت از مستضعفین، هدنه، عدم عسر وحرج، دعوت) را بیان نموده‌اند که پایبندی به آن‌ها نقش مهمی در روابط بین‌الملل دارد. به طور کلی می‌توان گفت، با توجه به ظرفیت‌های فقهی امکان پرداختن به روابط بین‌الملل وجود دارد. فقه اسلامی که برگرفته از آیات، سیره نبوی -علوی بوده و مبتنی بر عدالت و عزت دینی است، و از حیث کاربردی نیز سازگار با فطرت بشری و متناسب با کرامت انسانی طراحی شده است می‌تواند روابط ملل جهان را به مقبول‌ترین صورت ممکن مدیریت کند.
واژه های کلیدی: اصول، قواعد فقهی، روابط بین الملل.