رویکردهای نظام های اعطای تابعیت نسبت به تعیین تابعیت اطفال متولد از گامت اهدایی بیگانه

گسترش استفاده از اهدای گامت به عنوان یکی از انواع مختلف روش‌های کمک‌باروری، علاوه بر حل مشکل ناباروری بسیاری از زوجین نابارور، چالش‌های حقوقی و اخلاقی بسیاری به دنبال است. زیرا فرایند اهدا و دریافت گامت مستلزم دخالت شخص ثالثی تحت عنوان اهداکننده گامت در فرایند باروری است. نتیجه این نوع باروری، تولد کودکی است که با یکی از والدین دریافت‌کننده فاقد ارتباط ژنتیکی است و در مقابل، با اهداکننده گامت که شخصی بیگانه است دارای رابطه ژنتیکی است. این موضوع موجب ایجاد چالش در تعیین تکلیف درباره نسب کودکان متولد از گامت اهدایی بیگانه و ارتباط آن‌ها با اهداکننده و دریافت‌کنندگان گامت شده است. به ویژه آن که قوانین کشور ما فاقد حکم مشخصی در این زمینه است و فقها نیز نظرات گوناگونی درباره احراز نسب این قبیل کودکان ارائه نموده‌اند. مشخص بودن نسب کودکان در برخورداری آن‌ها از بسیاری از حقوق تأثیرگذار است. در جوامعی مانند کشور ما که قوانین اعطای تابعیت مطابق سیستم خون تنظیم شده‌اند، اعطای تابعیت به کودکان در گرو احراز ارتباط نسبی طفل با شخص تبعه است. حال آن که در خصوص کودکان متولد از گامت اهدایی مشخص نیست که ارتباط ژنتیکی طفل با اهداکننده گامت ملاک برخورداری از تابعیت است یا ارتباط طفل با دریافت‌کنندگان گامت که به عنوان والدین متقاضی شناخته می‌شود؟ این پژوهش به صورت توصیفی_تحلیلی و با استفاده از روش کتابخانه‌ای به بررسی قوانین و رویه تعیین تابعیت اطفال متولد از گامت اهدایی و تحلیل این موضوع پرداخته است. علاوه بر این، در این پژوهش از روش تطبیقی نیز استفاده شده است و تدابیر دیگر نظام‌های حقوقی در خصوص تعیین تابعیت اطفال متولد از گامت اهدایی مورد بررسی قرار گرفته است. بسیاری از نظام‌های حقوقی مانند فرانسه و انگلستان با جعل نسب، کودک متولد از گامت اهدایی را منتسب به والدین دریافت‌کننده دانسته‌اند. با این اقدام، وضعیت نسب این کودکان معلوم شده و آن‌ها نیز مانند دیگر کودکان فرض می‌شوند. به همین خاطر، انتساب اطفال متولد از گامت اهدایی بیگانه به والدین دریافت‌کننده به عنوان بهترین راهکار برای حفظ حقوق و مصالح عالیه کودک، از جمله حق وی بر داشتن تابعیت محسوب می‌شود.
واژه های کلیدی: اهدای گامت، تابعیت، دخالت شخص ثالث در فرایند باروری، فناوریهای کمک باروری، نسب.