بررسی نظریه «عاشروهن بالمعروف» در قالب قاعده فقهی و کاربرد آن در حقوق موضوعه

از آن جایی که نظام خانواده مقدس‌ترین بنیان در دین مبین اسلام است و یکی از اصول کلی آن معاشرت به معروف است. لذا در این تحقیق با روش توصیفی و استفاده از منابع کتابخانه ای با هدف بررسی این اصل مهم در خانواده با تکیه بر آیه قرآنی «وَ عاشِروهُنَّ بالمعروف» پرداخته شده است . در واقع بعد بیان مفهوم عاشروهن و بررسی آن در متون قرآنی و روایی به عنوان یک قاعده فقهی به کاربرد آن در حقوق موضوعه پرداختیم چنانکه آیه 19سوره نساء «وعاشروهن بالمعروف» به این قاعده کلی اشاره دارد و دریافتیم که ماده 1103 قانون مدنی چنانکه بیان می‌دارد: «زن و شوهر مکلف به حسن معاشرت با یکدیگرند.» به تبعیت از آیه شریفه «و عاشروهن بالمعروف» اشاره مستقیم به این اصل و قاعده فقهی در نظام خانواده دارد. و زوجین را مکلف به رعایت این تکلیف در زندگی مشترک نموده است. لازم به ذکر است که این حق طرفینی است و زوجین مکلف به رعایت این اصل در زندگی مشترک هستند. و مختص به چگونگی رفتار مردان با زنان نمی‌باشد. اگرچه از ظاهر آیه چنین مطلبی برداشت می‌شود اما قرائن متعددی دلیل بر دوسویه بودن این فرمان الهی است که بعدا بطور کامل خواهد آمد. علاوه بر آن تحکیم بنیاد خانواده با رعایت ضوابط و اصول صحیح از یک طرف ممکن نمی‌باشد بلکه استحکام پیامدهای این نهاد مقدس فقط با رعایت حسن معاشرت توسط طرفین در زندگی مشترک زناشویی امکان پذیر است.نکات و مفاهیم نهفته در این آیه آن‌قدر روشن و مبین است که خود به تنهایی می‌تواند مرجع و قاعده‌ای جهت صدور احکام فقهی و یا بیان سایر قوانین مربوط به زوجین باشد. لذا با توجه به اهمیت این اصل بسیاری از فقهاء، علماء‌و حقوقدانان بر آن شده‌اند که جهت اثبات نظریات خود و یا صدور برخی احکام و مقررات از این آیه شریفه به عنوان مرجع کمک بگیرند.
واژه های کلیدی: تکلیف، حق، معاشرت، معروف، قانون مدنی، قانون فقهی، ضمانت اجرایی.