آثار قراردادهای اشخاص در فضای متاورس در پرتو فقه و حقوق ایران

متاورس یک فضای مجازی پیشرفته و آینده‌نگر است که با استفاده از فناوری‌های نوینی مانند واقعیت مجازی و واقعیت افزوده، امکان معاملات و کنش‌های دیجیتالی را به‌صورت سه‌بعدی و واقع‌گرایانه فراهم می‌کند. این محیط مجازی به کاربران اجازه می‌دهد تا با استفاده از آواتارها، در جهان مجازی به فعالیت‌های متنوعی بپردازند که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به انجام معاملات مالی در قالب قراردادهای دیجیتال اشاره کرد. با گسترش متاورس و فناوری‌های مربوط به آن، بررسی آثار قراردادهای اشخاص در این محیط به موضوعی پیچیده و چالش‌برانگیز تبدیل شده است که به سبب بداعت موضوع ابهامات گوناگونی را به همراه دارد. شناخت این آثار برای کاستن از مشکلات حقوقی موجود، بهبود کارایی و عملکرد قراردادها و ارائه چهارچوب قانونی مناسب ضروری می‌نماید. این پایان‌نامه به بررسی آثار قراردادهای متاورس در پرتو فقه و حقوق ایران می‌پردازد و در همین راستا چالش‌های مربوطه از جمله تعیین قانون حاکم، مسائل مربوط به صلاحیت قضایی، و مشکلات اثبات و اجرای تعهدات در محیط‌های مجازی را تحلیل خواهد نمود و راهکارهای مناسبی را برای مواجهه‌ی با این چالش‌ها ارائه خواهد نمود. در ابتدا به مفاهیم بنیادین مانند فضای مجازی، متاورس، قراردادهای هوشمند، بلاک‌چین، و نقش فناوری‌های نوین در تشکیل این فضا پرداخته خواهد شد و سپس اجرای قراردادها و سقوط تعهدات قراردادی به‌عنوان دو شالوده‌ی اصلی آثار قراردادهای متاورس مورد نقد و بررسی قرار خواهند گرفت. این پژوهش بیانگر آن است که برای اجرای صحیح موضوع قراردادهای متاورس که اصلی‌ترین رکن آثار قراردادها هستند، نیاز به تطبیق اصول کلی فقهی و حقوقی ناظر بر آثار قرارداد با شرایط و ویژگی‌های منحصربه‌فرد این فضاست و به‌کارگیری فناوری‌های مرتبط با متاورس (مانند قراردادهای هوشمند) می‌تواند بستری مناسب را برای اجرای تعهدات قراردادی و الزام به انجام آن‌ها فراهم سازند. نظریه پیشنهادی این تحقیق بر اهمیت تدوین چارچوب‌های حقوقی مناسب و تقنین اصولی و بهره‌گیری از فناوری‌های پیشرفته برای حمایت از حقوق طرفین و افزایش اعتماد در این محیط تأکید دارد. این رویکرد می‌تواند به بهبود اجرای قراردادها و کاهش اختلافات ناشی از عدم اجرای تعهدات کمک کند و بستر مناسبی برای فعالیت‌های دیجیتالی فراهم آورد و سقوط تعهدات قراردادی را به حداقل برساند.
واژه های کلیدی: متاورس، آثار قراردادها، قراردادهای هوشمند.