مفهوم و ماهیت «عنصر مادی» در فرایند شکل گیری قواعد حقوق بین الملل عرفی

به منظور شکل‌گیری قاعده حقوق بین‌الملل عرفی لازم است دو جزء در کنار یکدیگر قرار بگیرند. عنصر مادی (رویه) و عنصر روانی (اعتقاد حقوقی منبعث از ضرورت‌ها). در رابطه با عنصر مادی، اگرچه برخی معتقدند تنها اعمال فیزیکی دولت‌ها در رویه‌سازی مشارکت داده می‌شود، اما چنان‌که خواهیم دید رویکرد غالب در این عرصه با تکیه بر رویه قضایی بین‌المللی حاکی از پذیرش هر نوع رفتار دولت اعم از فیزیکی یا کلامی است، به‌عنوان ادله ساخت عنصر مادی عرف. همچنین در این بین ترک فعل یا استنکاف دولت‌ها نیز تحت شرایطی می‌تواند نقش‌آفرین باشد. ضمناً در بیش‌تر موارد قاضی بین‌المللی ناچار است جهت احراز عناصر دوگانه عرف، یک عمل واحد را مد نظر قرار دهد که این امر نیز بر ابهام موضوع می‌افزاید.
واژه‌های کلیدی: حقوق عرفی، عنصر مادی، استنکاف.