ماهیت اختیار معامله گزینشی و تحلیل فقهی آن: گامی به سوی توسعه ابزارهای مالی اسلامی

یادداشت: عنوان انگلیسی: The Nature of Chooser Option and Its Jurisprudential Analysis: A Step Towards the Development of Islamic Financial Instruments
هدف اصلی این پژوهش، بررسی ماهیت اختیار معامله گزینشی و تحلیل فقهی آن در چارچوب اصول و مبانی اسلامی است. اختیار معامله گزینشی، یک نوع اختیار معامله است که به دارنده‌اش این امکان را می‌دهد که در زمان مشخصی در آینده تصمیم بگیرد که قرارداد به‌صورت اختیار خرید یا اختیار فروش با قیمت توافقی و تاریخ سررسید مشخص اعمال شود. در این پژوهش، پس از تبیین ماهیت اختیار معامله گزینشی، با استفاده از روش تحلیل اجتهادی مرسوم در بررسی ابزارهای مالی اسلامی، تلاش دارد تا مشروعیت این ابزار مالی نوین را در چارچوب اصول فقه اسلامی بررسی کند. در این راستا، از دو رویکرد اصلی استفاده شده است: نخست، رویکرد ایجابی که مبتنی بر اصول “اصاله الزوم” و “اصاله الصحه” است و دوم، رویکرد تطبیقی که به بررسی انطباق شرایط اختیار معامله گزینشی با سایر عقود شرعی نظیر بیع و صلح می‌پردازد. مقاله همچنین به بررسی شبهات و چالش‌های فقهی مرتبط با این نوع معامله پرداخته و با تحلیل دقیق استدلال‌های موافق و مخالف، امکان مشروعیت آن را در چارچوب شریعت اسلامی مورد ارزیابی قرار می‌دهد. نتایج حاکی از آن است که اختیار معامله گزینشی، باتوجه‌به ویژگی‌ها و شرایط خاص خود، می‌تواند در چارچوب عقودی همچون بیع حق، عقد صلح، عقد جعاله و شرط ابتدایی مشروعیت می‌یابد و قابلیت معامله در بازارهای سرمایه اسلامی را دارد.
واژه‌های کلیدی: اختیار نامتعارف، اختیار معامله گزینشی، بیع حق، عقد صلح، عقد جعاله، ابزارهای مالی اسلامی.