قواعد فقهی مستخرج از سیره سیاست خارجی پیامبر اعظم (ص) (فایل منبع موجود نیست)

نظام مند ساختن احکام شرعی در حوزه سیاست خارجی از مهم‌ترین مسائلی است که جامعه اسلامی در حکومت دینی و مبتنی بر فقه پویا باید بدان توجه لازم را مبذول دارد. با توجه به مجموع عملکرد و سیره‌ی سیاست خارجی پیامبر اعظم(ص) باید گفت که آن حضرت با زبان کردارش، مکتب روابط بین الملل و در حقیقت اصول حقوق بین الملل و قواعد انسانی و بشر دوستانه را با اصولی متین و استوار ترسیم نموده ودر مقام اداره حکومت، نیازهای سیاست خارجی نظام اسلامی را پاسخ گفته است. دستگاه تفقّه به مثابه یک نهاد تولید کننده علم ـ آن هم از نوع دانش زنده و پویا ـ با توجه به منبعیت سیره پیامبر اعظم(ص) ـ که مورد اتفاق فریقین است ‌ـ می تواند یکسری قواعد و اصول را از سیره سیاست خارجی آن حضرت جهت تنظیم راهکارهای فقهی مورد نیاز در سیاست خارجی و روابط بین الملل، استخراج نماید. با نگاهی به سیره سیاست خارجی آن حضرت ـ که موفق ترین حاکم در عرصه امّت سازی و دولت سازی و ایجاد روابط حسنه با دیگر دول زمان خویش بود ـ دو رشته قواعد و اصول استخراج گردید. بخش مهمی از سیاست خارجی آن حضرت، دیپلماسی بوده که استراتژی اول ایشان از ابتدا تا انتهای رسالت بوده و قواعد مهمی چون قاعده دعوت، مصلحت، وفای به تعهدات بین‌المللی، مصونیت دیپلماتیک، صلح و قاعده اعتزال از آن استخراج گردید. بخش دوم سیاست خارجی پیامبر(ص)، سیاست جهادی و دفاعی بوده که به عنوان راهکاری ثانوی در صورت ناکارآمد بودن سیاست دیپلماسی و در صورت ضرورت بدان توسل نموده است. از سیاست جهادی آن حضرت دو دسته اصول فقهی استخراج گردید.دسته اول مربوط به رفتاری است که آن حضرت در راستای کنترل جنگ و عدم وقوع فاجعه انسانی داشته که اصول فقهی کنترل‌کننده جنگ همانند: عدم توسل به زور، وجوب دعوت پیش از جهاد، لزوم رعایت تفکیک در مخاصمات، منع استفاده از تسلیحات کشتار جمعی و اصل عدم رنج زاید استخراج گردید. این اصول، نشان‌دهنده نگاه حقوق بشر دوستانه اسلام و رعایت قواعد انسانی و حفظ ابناء بشر حتّی در میان نبردهای مسلحانه است. دسته دوم مربوط به نوع دفاع و جهاد آن حضرت است که اصولی از جمله: لزوم آمادگی تسلیحاتی جهت بازدارندگی، لزوم آمادگی اطلاعاتی، مقابله به مثل، استعانت از کفار در جنگ و مکر و خدعه در جنگ از سیره آن حضرت استخراج گردید. قواعد و اصول فقهی مزبور می تواند به عنوان راهکارهای عملی برای جوامع اسلامی جهت حضور هر چه بهتر در عرصه حقوق بین الملل و سیاست خارجی و ایجاد روابط سازنده و پایدار با دیگر جوامع ـ اسلامی و غیره ـ بکار آید.
واژه های کلیدی: قواعد و اصول فقهی، سیره، سیاست خارجی، دیپلماسی، جهاد، صلح.