حق یا تکلیف بودن مشارکت همگانی در انتخابات جمهوری اسلامی ایران

در نظام جمهوری اسلامی ایران که نظامی مبتنی بر مردم‌سالاری دینی است، مشارکت سیاسی مردم در تعیین سرنوشت خود که در انتخابات تبلور می‌یابد بسیار مورد توجه قرار گرفته است. این پژوهش که با عنوان “حق یا تکلیف بودن مشارکت همگانی در انتخابات جمهوری اسلامی ایران ” می‌باشد از نوع توصیفی و تحلیلی است و به برخی ابهامات و سئوالات مطرح جامعه در حوزه‌های حقوقی و اجتماعی در رابطه با انتخابات پرداخته است، سوالاتی که مطرح می‌باشد و این تحقیق به آن پرداخته، مشارکت مردم در انتخابات جمهوری اسلامی ایران حقّ است یا تکلیف؟ ضوابط انواع انتخابات در نظام حقوقی ایران موجبات مشارکت همگانی انتخاب شوندگان و انتخاب کنندگان را فراهم می‌کند؟ در تحقیق حاضر با جمع‌آوری اطلاعات به روش کتابخانه‌ای و تجزیه و تحلیل از طریق توصیفی و تحلیلی به ابهامات و سئوالات مذکور پرداخته‌ایم و در پایان، یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد که با توجه به تفاوت‌های بیان‌شده میان حق و تکلیف در کلمات فقها و مشخصه اصلی حقوق که قابلیت اسقاط آنها وجود دارد و با لحاظ ماهیت مشارکت سیاسی شهروندان در انتخابات، از نظر قانونی ” مشارکت مردم در انتخابات حقّ است ” چراکه لاجرم باید بپذیریم که مردم حقّ اسقاط این حقّ را نیز دارند و لذا می‌توانند در انتخابات شرکت نکنند؛ زیرا قابلیت اسقاط را نمی‌‌توان از ماهیت حقّ جدا ساخت؛ و از طرفی بر اساس اصل دوّم قانون اساسی، چون “جمهوری اسلامی نظامی است بر پایه ایمان به کرامت و ارزش والای انسان و آزادی توأم با مسئولیت او در برابر خدا که از راه اجتهاد مستمر فقهای جامع الشرایط بر اساس کتاب و سنت معصومین سلام الله علیهم اجمعین تأمین می‌کند.” و بقای حکومت اسلامی وتحکیم پایه‌‌های نظام اسلامی به میزان حضور و مشارکت سیاسی مردم در عرصه‌های مختلف بستگی دارد، امروزه شرکت در انتخابات جمهوری اسلامی ایران، یک تکلیف دینی نیز تلقی می گردد؛ چراکه نظام جمهوری اسلامی ایران، بر اساس مردم‌سالاری دینی بنا شده است که در آن، هم نقش دین پررنگ گرفته شده و هم نقش مردم. پس هر شخص در مقابل انتفاعی که از این جامعه می‌برد، باید وظیفه‌ای را هم بپذیرد. که از جمله وظایف اجتماعی و ملّی او شرکت در عرصه‌هایی است که حفظ و استمرار و تقویت آن جامعه، بر آن، قرار داده شده است.گرچه در قوانین جمهوری اسلامی ضمانت اجرای خاصی برای مکلف کردن مردم به شرکت در انتخابات و دادن رأی در نظر گرفته نشده، ولی هنگامی که ولی فقیه و مراجع دینی شرکت در انتخابات و انتخاب فرد اصلح را وظیفه شرعی و تکلیف دینی و ملّی معرفی می‌کنند، مسلماً یک مسلمان و فردی که بقاء و استمرار نظام جمهوری اسلامی ایران برای او اهمیت دارد در تمام انتخابات، آگاهانه حضور خواهد یافت.
واژه های کلیدی: مشارکت، انتخابات، رای، حق، تکلیف