بررسی وضعیت فقهی – حقوقی کودک متولد شده از تلقیح مصنوعی

با پیشرفت‌های علوم پزشکی، لقاح مصنوعی به عنوان راه‌حلی برای فرزندآوری زوجین نابارور مطرح شده است. این فرآیند شامل ادغام اسپرم و تخمک در آزمایشگاه و انتقال جنین به رحم زوجه یا مادر جایگزین است. روش‌های مختلف لقاح مصنوعی مانند IUI ، IVF،GIFT و ET چالش‌هایی در رابطه با نسب، حقوق و تکالیف کودک متولد شده ایجاد کرده‌اند. در ایران، قوانین موجود نتوانسته‌اند به طور کامل به این مسائل پاسخ دهند و حتی بر ابهامات افزوده‌اند. این تحقیق با هدف تنقیح فقهی و حقوقی ابعاد لقاح مصنوعی، بررسی دیدگاه‌های فقها و حقوق تطبیقی، و ارائه راهکارهایی برای رفع ابهامات قانونی انجام شده است. این مطالعه با روش تحلیلی – توصیفی و با استناد به منابع فقهی، حقوقی، قوانین موجود، فتاوای فقها و حقوق تطبیقی، به بررسی ماهیت فقهی و حقوقی رابطه کودک با اهداکنندگان اسپرم و تخمک، حقوق و تکالیف کودک در قبال زوجین گیرنده، و نحوه حمایت قوانین ایران از این کودکان می‌پردازد. نتایج نشان می‌دهد که قوانین فعلی نیازمند اصلاحات اساسی هستند تا از حقوق کودکان متولد شده از لقاح مصنوعی حمایت کنند. این تحقیق پیشنهاد می‌کند با الهام از فتاوای فقها و تجربیات حقوق تطبیقی، قوانینی جامع و شفاف برای تعیین نسب، نفقه، حضانت و توارث این کودکان تدوین شود. همچنین، ضرورت دارد قوانین به‌روزرسانی شوند تا از بروز مشکلات حقوقی و اجتماعی جلوگیری کرده و حقوق تمام طرف‌های درگیر (کودک، والدین و اهداکنندگان) به طور کامل تضمین شود. این مطالعه می‌تواند به قانون‌گذاران در تدوین قوانین مناسب در این زمینه کمک کند.
واژه های کلیدی: تلقیح مصنوعی، نسب کودک آزمایشگاهی، ارث، اسپرم مرد بیگانه، نفقه حمل لقاح یافته.