بررسی نظریه امکان یا امتناع تحزب در فقه سیاسی شیعه (فایل منبع موجود نیست)

در نظام‌ های سیاسی امروز مساله تحزب به عنوان یک ضرورت مورد توجه می باشد و احزاب سیاسی مهم‌ ترین نقش را در رقابت‌ های سیاسی برای کسب قدرت به‌ ویژه در مدل دموکراسی لیبرال ایفا می‌نمایند در حالی‌که در جهان کمتر توسعه یافته هنوز احزاب جایگاه واقعی خود را در امر قدرت پیدا نکرده‌اند و علیرغم وجود احزاب هیچگاه کارکرد حزب در این کشورها مانند کشورهای توسعه یافته نبوده است. در کشور ما نیز علیرغم پیشینه‌ ی دیرینه برای احزاب از نهضت مشروطه تا امروز نقش احزاب در ادوار مختلف فراز و نشیب داشته و نمونه‌های فراوانی از احزاب سیاسی از فرمایشی تا واقعی وجود داشته اند ولی هیچگاه انتظاری که از حزب در نظام حکمرانی مطلوب انتظار می‌رود در ایران محقق نگردیده است. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی نیز جایگاه حزب در قانون اساسی مورد اشاره قرار گرفت و اولین حزب با عنوان جمهوری اسلامی تشکیل شد ولی این حزب در سال 1366 تعطیل گردید و در بین مسئولان سطح بالای کشور در مورد نیاز به حزب در ساختار نظام جمهوری اسلامی تردید‌هایی جدی به‌وجود آمد و عده‌ای به‌عنوان موافق و مخالف دلایل خود را بیان می‌نمودند. با این وجود تاکنون علیرغم وجود احزاب مختلف در ایران هیچگاه حزب در نظام ما نتوانست کارکرد مناسبی داشته باشد.آانچه در این رساله مطمع نظر است بررسی مبانی تحزب در اندیشه‌ی سیاسی شیعه است. به‌نظر می‌رسد با توجه به اهمیت موضوع و نیز تاثیر اعتقادات دینی در مشروعیت بخشی به مدل ساختار سیاسی و لوازم آن بررسی مبانی تحزب در اندیشه‌ی سیاسی شیعه ضرورت دارد. در آموزه‌های اسلامی همواره خودکامگی و استبداد نکوهش شده و مسئولیت اجتماعی افراد جامعه مورد توجه قرار گرفته، آموزه‌هایی چون وجوب امر به معروف و نهی از منکر، حق گویی، حق طلبی در برابر ستمگران، جهاد در راه خدا، نصیحت به پیشوایان، امر به مشورت، پاسخ مثبت به ندای مظلوم و بسیاری دیگر از مفاهیم که هر کدام نماد مسئولیت اجتماعی افراد است و نشانگر این که بخشی از تکالیف اجتماعی در شکل فردی قابل تحقق نیست، مگر زمانی که مومنین متشکل شوند و در یکی از ساختارهای معمول سازماندهی شده تا از عهده تکلیف مذکور برآیند. جایگاه و موقعیت احزاب و تشکل‌های سیاسی در حکومت دینی و نظام سیاسی مبتنی بر ولایت فقیه بسیار دقیق و حساس است که بدون دقت در ابعاد مختلف اندیشه‌ی سیاسی اسلام و زوایای مختلف احزاب ارتباط این دو پدیده‌ی زمینی و آسمانی تبیین نخواهد شد. از لحاظ نظری با مراجعه به دیدگاه‌های صاحبنظران در مورد تحزب در یک نظام مبتنی بر اندیشه های دینی دو رویکرد وجود دارد: الف: نگرش امتناع- ب: نگرش امکان.
واژه های کلیدی: تحزب، فقه، امکان، امتناع.