بررسی جایگاه مردم در تشکیل و اداره حکومت اسلامی براساس سه نظریه نصب، انتخاب و جمع با تاکید بر نظرات امام خمینی و آیت الله سید کاظم حائری و شیخ محمد مهدی شمس الدین

بحث از جایگاه مردم در تشکیل و اداره حکومت اسلامی از پر چالش ترین مباحث فقه سیاسی به شمار می رود چنان که سه نظریه متفاوت در این زمینه از متفکرین شیعه نقل شده است که عبارتند از نظریه نصب، انتخاب و جمع که هر کدام با استدلال هایی در صدد بررسی مبانی مشروعیت دهنده در حکومت اسلامی درعصر غیبت بوده اند. قائلین به نظریه نصب ، مشروعیت حکومت اسلامی را صرفا بر پایه ی اراده الهی می دانند و اراده مردمی را مشروعیت بخش نمی بینند در مقابل قائلین به نظریه انتخاب، مشروعیت حکومت را صرفا بر پایه اراده مردمی می بینند و نهایتا قائلین به نظریه جمع در صدد جمع بین اراده الهی و اراده مردمی هستند. به تبع آنچه در مورد تشکیل حکومت طبق سه نظریه نصب، انتخاب و جمع بیان شد، بحث اداره حکومت توسط مردم نیز متاثر از مبانی تشکیل حکومت است به این نحو که طبق نظریه نصب، سعه ی قدرت مردم در اداره حکومت کم خواهد بود اما در نظریه انتخاب و جمع ، قدرت مردم در اداره و دخالت در امور حکومت توسعه خواهد یافت.سه متفکر شاخص این نظریات، در نظریه نصب آیت الله سید کاظم حائری ، در نظریه انتخاب آیت الله محمد مهدی شمس الدین و در نظریه جمع امام خمینی رحمت الله علیه می باشند. سوال اصلی در این پایان نامه این است که جایگاه مردم در تشکیل و اداره حکومت اسلامی بر اساس سه نظریه نصب، انتخاب و جمع با تاکید بر دیدگاه امام خمینی و آیت الله سیدکاظم حائری و شیخ محمدمهدی شمس الدین چیست؟ آنچه به عنوان دستاورد این پژوهش می توان ذکر کرد این است که بعد از تبیین سه نظریه نصب و انتخاب و جمع، وجه تمایز این سه نظریه در ایجاد جایگاه برای مردم در تشکیل و اداره حکومت مشخص خواهد شد چنان که نظریه نصب این جایگاه را ضیق می کند و نظریه انتخاب این جایگاه را بسیار گسترده می داند و نظریه جمع نیز این جایگاه را با موازنه خاصی به تعادل سوق می دهد . قابل ذکر است که روش پژوهش در این پایان نامه به صورت توصیفی- تحلیلی می باشد. روش جمع آوری مطالب این پایان نامه نیز گرد آوری کتابخانه ای است.
واژه های کلیدی: حکومت اسلامی، مردم، تشکیل، اداره، مقبولیت، مشروعیت، امام خمینی، آیت الله سیدکاظم حائری، شیخ محمد مهدی شمس الدین.