وظایف والدین در تربیت عاطفی فرزندان از منظر فقه اسلامی

با توجه به گستردگی ابعاد و شئون وجودی انسان، تربیت دارای ساحت‌های گوناگونی است. و از جمله ساحت تربیت عاطفی که یکی از ساحت‌های اثرگذار در شخصیت افراد است، و از آنجا که والدین به عنوان مهمترین عامل تربیت، در این ساحت وظایف ویژه‌ای دارند در پژوهش حاضر بر وظایف والدین در این ساحت، تمرکز گردیده و تلاش شده است تا با رویکرد فقهی این مساله بررسی شود. فقه تربیتی با موضوع‌شناسی دقیق در عرصه مسائل تربیتی، به دنبال کشف حکم شرعی آنها از منابع فقهی است. در این رساله با روش توصیفی – تحلیلی، پس از شناسایی قلمرو عاطفی، ادله عام و خاص مرتبط با این ساحت، با متد اجتهادی مورد مطالعه قرار گرفته است تا در نهایت وظایف والدین از منظر فقهی اصطیاد شود. در پژوهش حاضر مبانی، اهداف، عوامل و موانع تربیت عاطفی شناسایی شد. ادله وظیفه‌مندی والدین در دو سطح عام و خاص مورد بررسی قرار گرفت که در مواردی دلالت ادله عام بر وظیفه الزامی والدین مورد پذیرش واقع شد. دربررسی وظایف والدین در این ساحت، ابتدا وظایف مشترک بین دوره‌های سنی، شناسایی شد که عبارت است از: آموزش، محبت‌ورزی، اکرام ،جهت‌بخشی به عواطف، تفاهم و حسن معاشرت بین والدین. سپس وظایف اختصاصی در هر کدام از سه دوره هفت‌ساله – که در روایات به عنوان مراحل تربیت بیان شده – شناسایی شد؛ که به ترتیب زیر است: در هفت سال اول: بوسیدن، نوازش و در آغوش گرفتن، بازی با کودک، آزاد گذاشتن فرزند، مدیریت عواطف خویش و تأمین نیاز‌های فرزند. در هفت سال دوم: واگذاری کار و مسئولیت، زمینه‌سازی جهت شرکت در گروه‌های سالم و نظارت بر آن، آگاهی از فضای آموزشی فرزندان و نظارت بر آن، آموزش مستقیم. در هفت سال سوم: راهنمایی غیر مستقیم، برقراری رابطه دوستانه و ایجاد فضای گفتگو و احترام گذاشتن به نظر فرزندان و ابراز اعتماد به آنان.
واژه های کلیدی: تربیت، عاطفه، وظایف والدین، تربیت عاطفی فرزندان، فقه تربیتی.