نقش سلبی شورای نگهبان در قانون گذاری

پارلمان‌ها در وضع قوانین نقش مهمی در نظام‌های حقوقی مختلف ایفا می‌کنند. در کنار پارلمان‌ها، دادرسان اساسی نیز در عمده‌ی کشورها و نظام‌های حقوقی پیش‌بینی شده‌اند تا از سند مورد وفاق ملّی و حقوق افراد پاسداری به‌عمل آورند و مانع از انحرافات پارلمان بشوند. ولی در همین رابطه نخستین بار کلسن اتریشی مطرح کرد که دادگاه‌های قانون اساسی به‌دلایلی ممکن است از کارویژه خود فاصله بگیرند و با دخالت سلبی در امر قانون‌گذاری به «قانون‌گذاران منفی» تبدیل شوند. موارد متعددی نیز در رویه‌ی دادگاه‌های قانون اساسی در اروپا یا سایر نقاط می‌توان یافت تا شاهدی بر صدق این ادعا باشد. این پایان‌نامه درصدد پاسخ به این پرسش است که شورای نگهبان در چه شرایط و مواردی ممکن است به ‌شکل سلبی در قانون‌گذاری ایفای نقش کند. پژوهش حاضر از نوع توصیفی ـ تحلیلی است و با استفاده از روش کتابخانه‌ای با استناد به کتب، مقالات و قوانین مختلف به تحقیق در این حوزه می‌پردازد. یافته‌های این پژوهش بیان‌گر آن است که با توجه به معیارهای قانون‌گذاری سلبی و با نگاهی به برخی آرای شورای نگهبان، مواردی وجود دارد که این نهاد همچون دادرسان اساسی دیگر کشورها به مثابه قانونگذار سلبی ظاهر شده ‌است. معیارهای ارائه شده برای تشخیص قانون‌گذاری سلبی در این پایان‌نامه عبارت هستند از: سلب خلاقیت پارلمان در تقنین، مصلحت‌سنجی دادرس اساسی، تبدیل دادرس اساسی به قانون‌گذار سلبی از رهگذر تفسیر و مداخله نامناسب دادرس اساسی در موارد سکوت و اجمال قانون اساسی.
واژه های کلیدی: قانون گذاری سلبی، دخالت در قانون گذاری، دادرسی اساسی، شورای نگهبان، نظارت بر قوانین،
صیانت از قانون اساسی، تفسیر قانون اساسی، قانون گذاری منفی.