بررسی فقهی تبلیغات تجاری کاذب

تبلیغات تجاری یکی از پدیده‌های رایج در عرصه مبادلات تجاری در عرصه رقابت می‌باشد که امروزه به دلیل نقش تعیین کننده‌ای که در افزایش ثروت و رشد و پیشرفت شرکت‌ها دارد، زمینه را بیش از پیش برای تبلیغات کاذب فراهم ساخته است. نظر به نقش واسطه‌گری تبلیغات تجاری در معاملات بازرگانی و نیز تأثیرات شگرفی که در جذب مشتری دارد، اهمیت ارائه جنبه‌های غیر واقعی کالا در این حوزه بخوبی نمایان می‌شود. دقت و حساسیت بالای شارع مقدّس در لزوم کسب روزی حلال و عدم وقوع کذب در معامله و اجتناب از کم فروشی و سایر جهات منفی مربوط در این حوزه، از جمله الزاماتی است که فقه اسلامی همواره در فرا روی تجّار قرار داده است. در پژوهش حاضر که به روش توصیفی – تحلیلی صورت پذیرفته، تلاش شده است تا با بررسی نظرات فقها در مسائل مرتبط با این موضوع، حکم تکلیفی، حکم وضعی و آثار تبلیغات تجاری کاذب به دست آید و چنین نتیجه شده است که با توجّه به ادّله حرمت کذب، روایات دّال بر اجتناب از کذب در معاملات، کتمان عیب و مدح کالا، و همچنین روایات بیانگر اجتناب از آراستن کالا و نیز فتاوای مطروحه از سوی فقهایی نظیر امام خمینی، تبلیغات تجاری کاذب از جهت حکم تکلیفی، حرام و با در نظر گرفتن قواعد فقهی مرتبط؛ از جمله قاعده غرر، غرور، لاضرر و …، محکوم به بطلان است. دیگر آنکه تغییر در فرهنگ دینی معامله که به صورت کم فروشی و تدلیس ظاهر می‌گردد و نیز ایجاد نیاز کاذب، از آثار مترتب بر تبلیغات تجاری کاذب به شمار می‌آیند.
واژه های کلیدی: تبلیغات تجاری کاذب، حکم تکلیفی، حکم وضعی، ایجاد نیاز کاذب، کم فروشی، تدلیس