بررسی انتقادی اخلاق اصلاح نژاد لیبرال بر اساس مبانی اسلامی

بهسازی نسل انسان، دغدغه‌ای تاریخی برای اندیشمندان اجتماعی بوده است. هرچند عملکرد غیراخلاقی در برهه‌ای از تاریخ، خاطره‌ای تلخ را قرین آن کرد؛ اما همچنان موضوع جذاب و قابل‌توجهی به شمار می‌رود. از جمله نگرانی‌های به هنگام رشد این نوع فن‌آوری‌های نوپدید این است که به چه میزان این اقدامات با اصول اخلاقی، هماهنگی دارد. وجود سیاست‌های اقتدارگرا و نژادپرستانه و روش‌های تبعیض‌آمیز در اصلاح نژاد قدیم، حکم به غیراخلاقی بودن آن را آسان می‌نمود؛ اما قضاوت نسبت به اصلاح نژاد لیبرال و جدید به بداهت قضاوت در اصلاح نژاد قدیم نیست، زیرا گروهی با استناد به زمینه‌های مستعد علمی و اجتماعی ناشی از فناوری‌های جدید ژنتیک و ارزش‌های جوامع لیبرالی حکم به اخلاقی بودن آن می‌کنند و برخی در مقابل چنین ادعایی را رد می‌کنند. اصلاح نژاد را می‌توان مانند سایر مسائل اخلاق زیستی با اصولی اخلاقی موردسنجش قرارداد. حاصل یافته‌های این نوشتار که به روش توصیفی- تحلیلی و نقدی نگاشته شده است، نشان می‌دهد که در نتیجه انطباق دقیق اصول اخلاقی چهارگانه آزادی (خودمختاری)، عدالت، اصل سودرسانی و اصل زیان‌نرسانی و با لحاظ مبانی عقلی و دینی، همچنان با چالش‌های اخلاقی مواجه هستیم، چالش‌هایی که به‌راحتی قابل‌حل و فصل نیستند، به علاوه تعهد متصلبانه به یک یا چند اصل اخلاقی توان ارائه یک حکم اخلاقی قطعی، صحیح و جامع را درباره موضوعی مانند اصلاح نژاد را نخواهد داشت و نیازمند بررسی‌های عمیق و گسترده‌ای است تا تعارضات مربوط به میدان عمل و تطبیق اصول به‌درستی رفع گردد. همچنین اصول اخلاقی به فرض انطباق کامل بر مسئله اصلاح نژاد، توان موجه‌سازی روش‌های جدید اصلاح نژاد و درنتیجه مجاز شمردن این روش‌ها را ندارد.