تعارض قاعده الفراش و تحلیل DNA فی اثبات النسب فی القانون العراقی و الفقه الاسلامی

یادداشت: عنوان به زبان فارسی: تعارض قاعده فراش و تحلیل DNA در اثبات نسب در قانون عراق و فقه اسلامی.
إن لموضوع النسب أهمیه بالغه فی الأحکام الفقهیه والقانونیه، إذ یترتب على ثبوته جملـه مـن الآثـار الشـرعیه والتشـریعیه، لـذلک فهو یحتاج إلى الکثیر من التریث والتورع والاحتیاط ومن أساسیات معرفه النسب تحدید طرق إثباته،، إذ تعتبر هذه الطرق الآلیات المقبوله شرعا وقانونا التی یلجـأ إلیهـا أطـراف النـزاع للإقنـاع، وتنقسـم مـن حیـث طبیعتهـا إلى قسـمین: منشـئه وکاشـفه، منشـئه بکـل طریق یؤدی إلى الولاده، وکاشفه بکل طریق یؤدی إلى الإظهار والبیان کما أن المشرع العراقی نظم حل هـذه الطـرق ولم یتطـرق إلى القیافـه والقرعـه الیـا، ولعـل السـبب فی ذلـک أنـه وجـد مـا یغنیـه عـن القیافـه مـن حیـث دقـه نتـائج الاعتمـاد علـى الشـبه بـین الأصـل والفـرع، وهـو الطـرق العلمیـه، ومعلـوم أن القیافـه أولى مـن القرعـه، فمـن بـاب أولى أن یسـتغنی عنهـا، ولم یتطـرق أیضـا للاستنسـاخ البشری، ولعل السبب فی ذلک أنه لا یزال دراسـه نظریـه مبنیـه علـى احتمـال الحـدوث مسـتقبلا، وإجمـاع فقهـاء العصـر علـى تحریمهـا وتعتبر مسأله البصمه الوراثیه ومدى الاحتجاج ا من القضایا المستجده التی اختلف فیها فقهاء العصر، وتنازعوا فی مجالات الـتی یستفاد منها وتعتبر فیها حجه یعتمد علیها کلیا أو جزئیا، وقد شاع استعمال البصمه الوراثیه فی الدول الغربیه وقبلت عدد من المحاکم الأوربیه، وبدأ الاعتماد علیها مؤخر فی البلـدان الإسـلامیه، لـذا کـان مـن الأمـور المهمـه معرفـه حقیقـه البصـمه الوراثیـه وتعتـبر البصمه الوراثیـه مـن وسـائل اثبـات النسـب، باعتبـار اثبـات النسـب لـه طـرقه القانونیـه والشـرعیه، تعتـبر الوسـائل العلمیـه الـتی توصـل إلیها العلم الحدیث وسیله فعاله تصل إلى حـد الیقـین فی مجـال إثبـات النسـب نظـرا للتطـور الهائـل الـذی عرفتـه هـذه الوسـائل، ولقـد کانت المناداه دائما من طرف أغلب الفقـه مـن أجـل الأخـذ بالوسـائل العلمیـه فی مجـال إثبـات النسـب نظـرا للمزایـا الـتی لهـا فی هـذا الا وکذلک لوجود أساس شرعی یمکن الاستناد علیه فی الأخذ ا. تکمن أهمیه البحث فی اعتبار حفظ النسب من الضروریات فی الشـریعه الإسـلامیه هـو رأی الکثـیر مـن العلمـاء ذلـک لأن فی فواتـه عواقـب کثـیره سـیئه یضـطرب لهـا أمـر نظـام الأمـه تنخـرم ـ دعامه العائله. اعتمدنا المنهج التحلیلی لهذه الدراسه متنقلـین بـین الاسـتقراء والاسـتنباط، ولم نغفـل عـن وضـع خاتمـه للبحـث لتلتـئم على أهم مضامینه وتنطوی على أبرز النتائج التی یتمخض عنها.
الکلمات المفتاحیه: الزواج، النسب، قاعده الفراش، تحلیل DNA، إثبات النسب.
چکیده فارسی:
موضوع نسب در فقه و حقوق از اهمیت بالایی برخوردار است، زیرا اثبات آن آثار حقوقی و شرعی متعددی را به دنبال دارد، بنابراین نیازمند صبر و احتیاط فراوان است و یکی از اصول شناخت نسب، مشخص کردن راه های اثبات نسب است. زیرا این روش ها از نظر قانونی و شرعی سازوکارهای قابل قبولی تلقی می شوند که طرفین نزاع برای اقناع به آنها متوسل می شوند و از نظر ماهیت به دو قسمت منشئه و کاشفه تقسیم می شود. منشئه یعنی راهی که از هر جهت به اثبات ولادت منتهی شود و کاشفه یعنی راهی که از هر جهت به اظهار و بیان می انجامد. همان گونه که قانونگذار عراقی این راه ها را پذیرفته ولی به قیافه شناسی و قرعه نپرداخته است. شاید دلیل این امر این باشد که از نظر صحت نتایج حاصل از روشهای علمی که همان شباهت بین اصل و فرع است از قیافه شناسی چشم پوشی کرده است و معلوم است که قیافه شناسی مهمتر از قرعه است لذا بهتر است از آن صرف نظر شود و همچنین به شبیه سازی انسان نپرداخته است و شاید دلیل آن این باشد که همچنان یم پژوهش نظری و بر اساس احتمال وقوع آن در آینده است و اجماع فقیهان بر حرمت آنست. موضوع DNA و میزان استناد به آن یکی از مسائل نوظهوری است که فقهای عصر در آن اختلاف نظر داشته اند و در زمینه هایی که از آن استفاده می شود مناقشه و بحث وجود دارد و ادله ای وجود دارد که کلا یا جزءا به آنها استناد می شود. استفاده از DNA در کشورهای غربی رواج یافته و مورد قبول تعدادی از دادگاه های اروپایی قرار گرفته است و تکیه بر آن اخیراً در کشورهای اسلامی آغاز شده است، بنابراین دانستن حقیقت در مورد DNA مهم است. با توجه به راه های قانونی و مشروع اثبات نسب DNA یکی از ابزارهای اثبات نسب تلقی می شود و روش های علمی که علم امروزی به آن دست یافته است، روشی مؤثر به شمار می رود که به دلیل پیشرفت بسیار زیاد در زمینه اثبات نسب، به حد قطعیت می رسد. با توجه به مزیت هایی که در این زمینه دارد و همچنین وجود مبنای حقوقی که می توان به آن استناد کرد، همواره دعوت اکثر فقها برای اتخاذ روش های علمی در زمینه اثبات نسب بوده است. اهمیت تحقیق در این است که حفظ نسب به عنوان یکی از ضروریات شریعت اسلام مورد نظر بسیاری از علما است، زیرا از دست دادن آن عواقب ناگواری بسیاری دارد که نظام اجتماع را مختل می کند و حمایت خانواده را از بین می برد. ما رویکرد تحلیلی را برای این تحقیق اتخاذ کردیم و بر اساس استقراء و استنتاج رساله را نوشتیم و در انتها خاتمه ای تدوین کردیم و به مهمترین نتایج تحقیق اشاره کردیم.
واژه های کلیدی: ازدواج، نسب، قاعده فراش، تجزیه و تحلیل DNA، اثبات نسب.