مبانی فقهی نظارت شهروندان بر حاکمان (با تأکید بر نظر امام خمینی)

یادداشت: کتابنامه: ص.۳۱۰ – ۳۱۷.
‏موضوع: خمینی، روح‌الله، رهبر انقلاب و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، ۱۲۷۹ – ۱۳۶۸. — دیدگاه درباره حکومت اسلامی
‏موضوع: اسلام و دولت
‏موضوع: ‫مردم (حقوق اساسی)‬ — جنبه‌های مذهبی — اسلام
موضوع: ‫مردم (حقوق اساسی)‬ — ایران
‏شناسه افزوده: پژوهشکده امام خمینی ( ره) و انقلاب اسلامی. معاونت پژوهشی
‏رده بندی کنگره: ‏‫DSR۱۵۷۴/۵
معرفی مختصر کتاب
اعمال نظارت مردمی بر کار حاکمان و دست‌اندرکاران امور به دو روش قابل اجراست؛ نخست اعمال نظارت مردمی بر کار حاکمان با واسطه (نماینده مردم نظارت می‌کند) و دیگری نظارت مستقیم یا بی‌واسطه. اما این که آیا مردم حق مسئولیت نظارت بر حاکمان را دارند به این برمی‌گردد که مردم یک جامعه در چه حدی از آگاهی و رشد فرهنگی جامعه‌ باشند؛ اگر دچار ضعف فرهنگی باشند دیگر مجالی برای اندیشه درکار حاکمان به آنان دست نمی‌دهد. ولی جامعه‌ای که از دانشمندان آگاه و مسئولیت‌پذیر بهره‌مند است، به طور قطع بر مسئله حکومت و نظارت بر آن به طور تشکلی و گروهی اهتمام می‌ورزد. امام خمینی (ره) نیز که ارائه‌دهنده عملی الگوی حکومت اسلامی در عصر حاضر است، بر مسئله نظارت مردم بر حاکمان به شدت تاکید می‌کند. اعمال نظارت مردمی بر حاکمان و انتقاد و اعتراض به آنان در شریعت اسلام در قالب مفاهیم و اصطلاحاتی چون امر به معروف و نهی از منکر، نصیحت ائمه معصومین (ع) و ارشاد جاهل صورت می‌پذیرد که در این اثر ضمن طرح مباحثی همچون نظریه‌های مبتنی بر مشروعیت الهی و مشروعیت مردمی، انواع نظارت، ادله عدم کفایت نظارت درونی و… به توضیح هریک از آنها پرداخته شده است.