بسیاری از احکام و فروع فقهی، به عَدالت، مشروط است. فقهای شیعه، نوعاً، بحث دربارۀ مفهومشناسی عَدالت را بر محور دو گزینۀ: ملکۀ امتثال و اجتناب، و استقامت فعلی، قرار میدهند. با وجود اینکه تعریف عَدالت به استقامت فعلی، در فقه امامیه، قدمت دارد و تعریف عَدالت به ملکۀ نفسانی، در روایات، مفقود است، مشهور فقیهان امامیه، عَدالت را ملکۀ امتثال و اجتناب میداند. بیشک، لزوم لحاظ ملکه، در مفهومشناسی عَدالت، احراز عَدالت را دشوارمیکند؛ چه اینکه صرف امتثال واجبات و اجتناب از محرمات را برای احراز عَدالت کافی نمیشمارد. واقعیت مذکور، این پرسش را پیشرو مینهد که مشهور، به اتکای کدام دلایل، لحاظ ملکه را در مفهومشناسی عَدالت لازم میداند و آیا این دلایل، کفایت اثبات دیدگاه مشهور را دارند؟ از اینرو، نوشتار حاضر، با هدف تبیین و ارزیابی دلایل مشهور، در پژوهشی به روش توصیفی، دلایل لزوم لحاظ ملکه را در مفهومشناسی عَدالت بررسی میکندو به این نتیجه میرسد که دلایل مشهور، کفایت لازم را برای اثبات دیدگاه مشهور و لزوم لحاظ ملکه در مفهومشناسی عَدالت ندارد و احراز عَدالت به بیش از امتثال واجبات و اجتناب محرمات نیازمند نیست.
واژههای کلیدی: عدالت، تعریف، عدالت در فقه، عدالت فقهی، مبانی مشهور در تعریف عدالت، معنای عدالت، مفهومشناسی عدالت، نقد ادلۀ ملکه بودن عدالت
نقد و بررسی مبانی فقهی دیدگاه مشهور در مفهوم شناسی عدالت فقهی
موضوع: ادله نقلی، ادله و شواهد (فقه) (Evidence (Islamic law))، اسلام و عدالت (فقه) (Islam and justice (Islamic law))، عدالت -- جنبه های قرآنی (Justice -- Qur'anic teaching)، عدالت -- جنبه های مذهبی -- اسلام (Justice -- Religious aspects -- Islam)، عدالت (Justice)، عدالت (فلسفه) (Justice (Philosophy))، نقد و تفسیر (Criticism and interpretation)
تاریخ نشر: 1399
ناشر: فصلنامه پژوهشهای فقهی، تابستان 1399، شماره 2، ص.: 309-330.
آدرس اینترنتی: https://jorr.ut.ac.ir/article_74694.html
فایلهای پیوست
📎 JORR_Volume 16_Issue 2_Pages 309-330
گراف ارتباطات محتوا
نویسنده / مولف موضوع