نظریه‌ تکاملی بانکداری اسلامی؛ از توجیه بهره بانکی تا نظام سازی الگوی ایده آل

این تحقیق تلاش می‌کند تا سیر تطور و تکامل نظریه بانکداری اسلامی را مورد ارزیابی قرار دهد. جهت انجام این کار، رویکردهای موجود در حوزه بانکداری اسلامی در شش گروه کلی مورد تحلیل واقع می‌شوند که عبارت‌اند از: ارائه تفسیرهای جدید از ربا، ارائه تبیین حقوقی جدید از معاملات بانکی، تصحیح معاملات بانکی براساس ضرورت، بانکداری بدون ‌ربا، بانکداری اسلامی (رعایت کلیه اصول و ضوابط اسلامی) و طراحی بانک در چارچوب نظام اقتصادی اسلام. یافته‌های تحقیق که با استفاده از روش تحلیلی- توصیفی بدست آمده‌اند نشان می‌دهد که: اولا، هیچ‌یک از دیدگاه‌های مطرح شده نمی‌تواند به عنوان یک دیدگاه منتخب مورد استفاده واقع شود و نقدهای جدی به تمامی آن‌ها وارد است. ثانیا، هر چند تشکیل الگوی ایده‌آل و حداکثری نظام اقتصادی اسلام امری مطلوب و ارزشمند است، اما نباید فراموش کرد که امکان تشکیل آن نیازمند مطالعات گسترده در کشف نظامات سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی اسلام و عملیاتی شدن بخش معظم آن است. البته این به معنی توقف تلاش‌ها نیست و اندیشمندان وظیفه دارند به صورت پیوسته در راستای استقرار الگوی ایده‌آل تلاش کنند. ثالثا، براساس منطق شریعت اسلامی، در عمل نمی‌توان به دلیل عدم دستیابی به نظام ایده‌آل اسلامی، اجرای جزئی و مرحله‌ای شریعت را تعطیل کرد. چرا که آموزه‌های دینی این خاصیت را دارد که هر یک در حد خود آثار مطلوبی بر جای گذارد. در نهایت به نظر می‌رسد بهترین راهکار، شروع از بانکداری بدون ربا و حرکت در راستای بانکداری اسلامی به معنای رعایت کلیه اصول و ضوابط اسلامی و جهت‌گیری به سمت تحقق الگوی ایده‌آل نظام اقتصادی و بانکداری اسلام است.
واژه های کلیدی: بانکداری اسلامی، بانکداری بدون ربا، بهره، بانکداری.