معرفی مفهوم علم سیاسی در احصاء العلوم فارابی
فارابی نخستین حکیم سیاسی اسلام است که به تعارض میان فلسفه و وحی پی برده و راهحلهایی برای آن پیشنهاد کرده است 2 ـ زمینه مفهومی اصطلاحات سیاسی: عمدتا براساس دیدگاههای لیواشتراوس نخست لازم است مفاهیم کلی اصطلاحات سیاسی، مانند فلسفه سیاسی، نظریه سیاسی، علم سیاسی؛ سیاست و… او علم مدنی را چنین تعریف میکند: «علم مدنی از انواع افعال و رفتار ارادی6 و از ملکات و اخلاق و سجایا و عاداتی بحث میکند که افعال و رفتار ارادی از آنها سرچشمه میگیرند، و از هدفهایی یاد میکند که این افعال و رفتار برای رسیدن به آنها صورت میگیرد؛ و بیان میدارد که چه ملکاتی برای انسان شایسته است و از چه راه میتوان زمینه پذیرا شدن این ملکات را در انسان فراهم کرد تا به گونهای شایسته در وجود او رسوخ یابند. علم مدنی از انواع افعال و رفتار ارادی و از ملکات و اخلاق و سجایا و عاداتی بحث میکند که افعال و رفتار ارادی از آنها سرچشمه میگیرند بخش دیگر شیوه رواج عادات و سنن فاضله را در شهرها و در میان ملتها بیان میدارد و وظایف حکومت را که به واسطه آن میتوان افعال و سنن فاضله را در مردم به وجود آورد و حفظ کرد مشخص میسازد. بنابراین میتوان دیدگاههایش را در زمینه اندیشه سیاسی در چارچوب «علم مدنی»، به گونهای که عمدتا در احصاءالعلوم، کتاب المله و تحصیل السعاده بیان شده است تنظیم کرد؛ گرچه دشوار است دیدگاههای سیاسی فارابی را به طور منظم تنها با مراجعه به نظریهاش پیرامون «علم مدنی» تحیل و تنظیم کنیم.
واژه های کلیدی: علوم سیاسی، اندیشه سیاسی، فارابی، اخلاق، فلسفه سیاسی.