شرط عدم مسوولیت در اسناد تجاری (برات، سفته، چک)

 یکی از مسائلی که در بخش اسناد تجاری حقوق تجارت, نویسندگان حقوق تجارت در زمینه آن اختلاف نظر دارند, امری یا تکمیلی بودن قاعده مسوولیت تضامنی امضاکنندگان اسناد تجاری است. در این نوشتار, ضمن بحث در باره این موضوع, به این سوالات پاسخ داده خواهد شد: 1. آیا صادرکننده و یا ظهرنویس یک سند تجاری می تواند ضمن امضای سند تجاری جهت صدور یا انتقال, عدم مسوولیت خود را در پرداخت آن, در متن سند, شرط کند؟ 2. درصورت وجود چنین شرطی, آیا این شرط صحیح است یا باطل و درصورت بطلان آیا این بطلان درمورد سند تجاری هم مطرح است؟ 3. این شرط از سوی صادرکننده و یا ظهرنویس سند تجاری, و در مورد هر یک از اسناد تجاری برات, سفته و چک چه آثاری خواهد داشت؟ از آنجا که صدور و انتقال یک سند تجاری به تعبیری یک عقد و یا یک عمل حقوقی دوطرفه است و چنین شرطی در واقع شرط ضمن عقد است, در این مقاله, ابتدا شرایط صحت آن با مراجعه به قواعد عمومی قرارداد ها بررسی می شود و سپس قانون تجارت کشور ما با مقررات برخی از کشورها و کنوانسیون های بین المللی در این خصوص مقایسه و در پایان ضمن جمع بندی نظر ها با عنایت به اینکه این شرط از سوی چه کسی و در چه سندی باشد, به لحاظ تفاوت در آثار, جداگانه بررسی می شود.
واژه های کلیدی: اسناد تجاری، مسوولیت تضامنی، شرط عدم مسوولیت، صدور، ظهرنویسی.