تبیین مفهومی اولین گام در طراحی شاخص ملی سنجش رشوه

طراحی شاخص سنجش رشوه مانند هریک از انواع فساد اداری و اقتصادی مستلزم تبیین مفهوم آن بر اساس الزامات روش شناسانه است؛ لذا این مقاله سعی دارد که الف) واژگان اصلی رشوه را در قرآن کریم و روایات شناسایی کند و از نظر لغت و اصطلاح مورد بررسی قرار دهد؛ ب) آیات قرآن کریم و روایات را به منظور دست یابی به گزاره های مرتبط با رشوه گردآوری و آنها را بررسی کند؛ ج) اقوال و آرای فقها را در مورد موضوع یاد شده بررسی و طبقه بندی کند؛ د) یافته ها را با استفاده از نظر مفسران قرآن، شارحان سخنان معصومان(ع)، سیره عقلا و حکم عقل و تمسک به روش اجتهادی تجزیه و تحلیل کند. بر این اساس یافته های تحقیق عبارتند از: الف) رشوه کاربردی فراتر از مال دارد؛ ب) رشوه بر موارد غیر مالی نظیر قول، فعل و عمل نیز اطلاق می شود؛ ج) رشوه در قالب ها و اشکال مختلفی اتفاق می افتد؛ د) رشوه و حرمت آن اختصاص به باب قضاوت ندارد و شامل کارگزاران و… می شود. هه) نیت راشی و مرتشی در حکم رشوه تاثیر دارد.
واژه های کلیدی: شاخص، سنجش، رشوه، فساد اداری، مدل مفهومی و بومی سازی.