بررسی فقهی ماهیت حق

بحث در زمینه “ماهیت حق” در فقه، از جمله مباحث پایه‌ای و بنیادین در استنباط است که شناخت لازم نسبت به آن مبنای بسیاری از احکام و قوانین مستنبط از ادله در خصوص حقوق قرار می‌گیرد و در این‌باره تاکنون، به لحاظ اهمیت مسأله نظریات و آرای متعددی ارائه گردیده است؛ اما این نکته مطرح است که آیا تحقیقات و تأملات صورت گرفته، به نظریه‌ای بلامنازع وعاری از اشکال منتهی گردیده و انتظار پژوهشگران وصاحب نظران عرصه فقه و حقوق را در این زمینه پاسخ در خور داده است یا خیر؟
این نوشتار از میان نظریات مختلف در این‌باره، نظریه “بنیادین سلطنت” با انحای مختلف آن و نظریه‌های “ملکیت و سزاواری” را که از سوی جمعی از فقیهان مطرح گردیده، نقادی نموده است و نظریه “اعتباری بودن حق” را با در نظر گرفتن تأثیر عناصری که بر تکوین حق و اعتبار آن نقش دارند؛ وجه جامع میان همه حقوق دانسته است.
واژه های کلیدی: حق، حق مالکیت(فقه)، قاعده تسلیط، اعتبار.