بررسی امکان سنجی دسترسی به الگوی حکومتی مشترک در میان مذاهب اسلامی با تأکید بر نقش مردم

چکیده:
کشورهای اسلامی زمینه بالقوه‌ای را برای همگرایی در فقه حکومتی دارند؛ با توجه به فقدان حاکمیت الاهی و پذیرش حق انتخاب، تبیین الگوی مشترکی برای انتخاب حاکم یک نیاز ضروری به نظر می‌رسد. برای تبیین الگوی حکومتی مشترک، ابتدائا الگوهای ارائه شده اهل سنت شامل (تشکیل شوری حل و عقد، استخلاف، تغلیب) که با بیعت مردم اجرایی می‌شود و از میان سه جریان اندیشه سیاسی معاصر فقه شیعه، دو الگو (نظریه انتخابی ولایت فقیه و نظریه انتصابی ولایت فقیه) را برای انتخاب حاکم بیان نمودیم. شوری به عنوان الگوی مشترک (بدون در نظر گرفتن مبانی تشکیل) مورد تایید مذاهب اسلامی قرار دارد. الگوهای ارائه شده در ترازوی مصلحت جامعه اسلامی، از لحاظ تزاحم و تعارض با مفسده مورد واکاوی قرار گرفت. در میان انواع الگوهای حکومتی دارای مصالح و مقاصدی هست که می‌توان از معایب آن چشم پوشی کرد؛ ایجاد شوری برای انتخاب حاکم است. چالشی که الگوی حکومتی مشترک با آن در تعارض آشکار قرار می‌گیرد؛ پذیرش حکومت “استیلاء” و “استخلاف” درجوامع اسلامی است. در الگوی “استیلاء”، حکومت در اسلام را به صورت هرج و مرج معرفی می‌کند و در الگوی” استخلاف”، در واقع اراده مردم، برای انتخاب حاکم به بن بست می‌خورد.
واژه های کلیدی: اهل سنت، فقه امامیه، مذاهب اسلامی، شوری، الگوی حکومتی مشترک