تحلیل قواعد فقه سیاسی در خطبه غدیر

خطبه غدیر مهم‌ترین سند حقّانیت مکتب اهل بیت(ع) است که در آن پیامبر اکرم` به‌تفصیل در مورد جانشینی خود به ایراد سخن پرداخته­اند. سخنان ایشان در حجهالوداع و در میان انبوه جمعیت، مهم‌ترین و کاملترین خطبه­ای است که ایشان، علی علیه­السلام و ائمه بعد از ایشان را به‌عنوان وصیّ خود معرفی کردند. این پژوهش به‌منظور دستیابی به این فرضیه صورت‌گرفته است که قواعد فقه سیاسی مستخرج از این خطبه می­تواند به‌ عنوان اصولی راهگشا و کاربردی برای اداره حکومت اسلامی قرار بگیرد. این مقاله با روش کتابخانه­ای به جمع‌آوری اطلاعات پرداخته و تجزیه‌وتحلیل داده­ها که این پژوهش از آن بهره گرفته است، روش توصیفی، تحلیلی است. تحلیل خطبه غدیر از منظر فقه­سیاسی نگاهی نو به این خطبه است که تاکنون به آن پرداخته نشده است و این نوع نگاه می­تواند سرآغازی برای تحلیل خطبه­هایی دیگر از این منظر باشد. این پژوهش نشان می­دهد مهم‌ترین قواعد و ارکان فقه­سیاسی در این خطبه جای گرفته است. ازاین­رو می­توان ادعا کرد این خطبه سیاسی­ترین خطبه­ای است که رسول اکرم` در طول 23 سال رسالت خود ایراد نمودند. مباحثی نظیر ضرورت تشکیل حکومت، مراعات مصلحت اقوی به جهت حفظ کیان اسلام، تعاون که ذیل آن از نقش مردم در تشکیل حکومت و نحوه مشارکت سیاسی آنان بحث می‌شود، از جمله نتایج این پژوهش است.
واژه‌های کلیدی: فقه سیاسی، قواعد فقه سیاسی، خطبه غدیر، حکومت اسلامی.