تحلیل تطبیقی «میزان هزینه دادرسی» در حقوق ایران، انگلستان و فقه اسلامی

یادداشت: عنوان انگلیسی: A Comparative Study of the “Amount of Litigation Costs” in Iranian, English, and Islamic Legal Systems
در خصوص اخذ «هزینه دادرسی» معمولاً دو مسأله اساسی در نظام‌های حقوقی مطرح است؛ اول، جواز یا عدم جواز اخذ هزینه توسط حکومت که علی‌الاصول متعهد به برقراری عدالت است و دوم، فرایند و میزان هزینه‌های مأخوذه توسط دستگاه‌های قضایی. این نوشتار، با روش توصیفی تحلیلی و با هدف جبران شکاف تحقیقاتی در زمینه مبانی و اصول «میزان هزینه دادرسی»، هزینه‌های دادرسی را در نظام حقوقی ایران و انگلستان صورت‌بندی، توصیف و مقایسه کرده است و در دیگر سو، مروری بر مبانی فقهی هزینه دادرسی و میزان آن داشته است. اصولی نظیر «تلازم خسارت و فائده»، «تعدیل ثروت در نظام اقتصادی اسلام»، «جبران خسارت بیشتر»، «جلوگیری از اقامه دعاوی واهی» و نهایتاً «بازیابی هزینه‌ها» در این مقاله مطمح‌نظر نگارندگان بوده است. در نهایت، با هدف آسیب‌شناسی میزان هزینه‌های دادرسی در نظام حقوقی ایران، با نگاهی به فقه اسلامی و نظام حقوقی انگلستان، راهکارهایی پیشنهاد شده است؛ این راهکارها مشتمل‌اند بر «ایجاد سامانه جامع استعلام وضعیت مالی افراد»، «برگزاری جلسات مقدماتی به‌منظور بررسی مستندات دعوی»، «تفکیک هزینه دعاوی حقوقی و کیفری از یکدیگر»، و نهایتاً «تعیین هزینه دادرسی بر اساس وضعیت اقتصادی اطراف دعوی».
واژه های کلیدی: هزینه دادرسی، میزان هزینه دادرسی، تعدیل ثروت، دعاوی واهی.